เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับหุ่นกระบอกน้ำเวียดนาม

ในทุกๆ ปีช่วงฤดูเก็บเกี่ยวข้าวประจำปี ชาวนาในแถบลุ่มแม่น้ำแดงของเวียดนามจะมารวมตัวกันร้องเพลงและเต้นรำพื้นบ้านในเทศกาลประจำหมู่บ้าน เมื่อประมาณหนึ่งพันปีที่แล้ว หุ่นกระบอกน้ำได้รับการเพิ่มเข้ามาเป็นหนึ่งในการแสดงของเทศกาลเหล่านี้ โดยการแสดงยุคแรกจัดขึ้นกลางทุ่งนาที่เก็บเกี่ยวแล้ว ซึ่งสามารถปล่อยน้ำเข้ามาเพื่อสร้างเป็นเวทีผืนน้ำได้

ศิลปะพื้นบ้านการแสดงหุ่นกระบอกน้ำวิวัฒนาการจากการมอบความบันเทิงแก่คนธรรมดาทั่วไปมาสู่การแสดงถวายพระราชวงศ์  ในสมัยราชวงศ์ลี้ (Lý Dynasty) ศตวรรษที่ 12 คณะหุ่นกระบอกน้ำที่ดีที่สุดของประเทศได้รับการคัดเลือกให้มาแสดงถวายความบันเทิงแก่พระมหากษัตริย์และพระราชอคันตุกะ ซึ่งถือเป็นการยกระดับสถานะทางสังคมของศิลปะแขนงนี้สู่จุดสูงสุดใหม่ หลายศตวรรษต่อมา การแสดงหุ่นกระบอกน้ำ (múa rối nước) ยังคงสร้างความตื่นตาตื่นใจให้กับผู้ชม และเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ซึ่งเป็นที่รักยิ่งของเวียดนาม

Múa rối nước เป็นศาสตร์และศิลป์ที่ต้องใช้พละกำลังกายอย่างมาก เชิดหุ่นต้องยืนอยู่ในน้ำตลอดการแสดง และใช้การเคลื่อนไหวของน้ำสร้างความตื่นเต้น สมบูรณ์แบบในการสร้างภาพลวงตา และบอกเล่าเรื่องราว ความลับของผู้เชิดหุ่นอยู่ที่วัสดุของตัวหุ่นกระบอกเอง ซึ่งทำจากไม้เดื่อที่ลอยน้ำได้ดีและทาด้วยสีเวียดนาม (รัก) ผู้เชิดหุ่นจะควบคุมแขนของหุ่นได้อย่างเชี่ยวชาญโดยใช้ไม้ไผ่และเชือก ซึ่งต้องใช้เวลานานหลายทศวรรษกว่าจะกลายเป็นนายช่างหรือครูเชิดหุ่นกระบอกน้ำผู้เชี่ยวชาญ

ในปัจจุบันที่เวียดนาม การแสดงหุ่นกระบอกน้ำไม่ได้จัดขึ้นตามท้องนาที่มีน้ำท่วมขังอีกต่อไป แต่จัดในสระน้ำ ซึ่งสระเหล่านี้ประดับตกแต่งด้วยหลังคาทรงจั่วสีแดงหลายชั้น ธง และร่ม เพื่อให้คล้ายกับแท่นบูชาภายในศาลาประชาคมของเวียดนาม ด้านข้างทั้งสองฝั่งของเวทีเป็นที่นั่งของวงดนตรีพื้นบ้านที่จะคอยขับขานและเล่นเครื่องดนตรีดั้งเดิมเพื่อเนรมิตชีวิตให้กับเรื่องราวต่างๆ

การแสดงแบบดั้งเดิมมักจะเริ่มต้นด้วยการแนะนำ "เต๋อ" (Tễu) พิธีกรสายตลก เต๋อเป็นตัวละครสัญลักษณ์ ผู้นำเสนอเรื่องราวสุดเพลิดเพลินที่จะพาคุณผ่านฉากและเรื่องราวต่างๆ ที่เปิดฉากขึ้นบนเวที หุ่นกระบอกสีสดใสจะจำลองชีวิตประจำวันในหมู่บ้านทางตอนเหนือของเวียดนาม เช่น การต้อนเป็ด การจับปลา การดำนา การพายเรือ และขบวนพยุหยาตราของมหากษัตริย์ บางการแสดงยังรวมถึงการถ่ายทอดนิทานพื้นบ้านของเวียดนาม ซึ่งมักจะแฝงคติสอนใจอยู่เสมอ